Seyyîd  Nizâmoğlu, devrinin tanınmış mutasavvıf  şairlerdendir.  Hayatı hakkında elde fazla bir bilgisi yoktur. Babası Yavuz Sultan Selim devrimde Bağdat’tan İstambul’a gelen Şeyh Seyyîd Nizâmeddîn’dir. Soyu İmam Zeynelâbidin Ali vasıtasıyla Hz. Hüseyin’e kadar ulaşmaktadır. Bu soy zincirini bizat kendisi “Mi’râcü’l              Mümin’in adlı mesnevi tarzındaki küçük esirinin sonunda ayrı bir mesnevi ile tesbit etmiştir. Halvetiye tarikatının Sinânîye kolunu kuran, 1551’de İstanbul’da vefat eden İbrahim Ümmî Sinan’ın halîfesidir. Koca Mustafa Paşa’dan Silivri kapısına doğru giden yol üzerindeki tekkesinde irşaad ile meşkul olmuş vefat  edince de bu tekkenin avlusuna defnedilmiştir. ( BTK., 1986, C.4, s.331 )

       Aruz ve hece ile yazdığı şiirlerinde Seyfi, Seyyîd Seyfi, Seyfullah, Seyyîd Nizâmoğlu, Nizâmoğlu gibi değişik ve çok sayıda mahlaslar kullanmıştır. Edebiyat tarihine göre; Eşrefoğlu Rumî’den sonra Yunus Emre tarzını en iyi temsil eden odur.

       Seyyid Nizâmoğlu’nun belli başlı eserlerini sıralasak, önce Divanından başlamak gerekir. Divanı ( Yazmaları: Selimağa Ktp. Haşim Paşa Kit. ), Tacnâme, Miftâh-ı Vahdet-i Vücut ( Mensur eser), Mirâcü’l Mümin’in ( Abdestin, namazın zahiri ve Batıni manalarını) Câmi’ül Maarif ( Başta gazel tarzında olan şiir ile bir kıt’a sonra mesnevi tarzında Esmâ-yı-Hüsna’yı bildiren bir risale, bir münacat, etvâr-ı seb’aya dair yedi şiir), Esrârü’l Ârifîn     ( Ehl-i Beyt sevgisine dair şiirler ).

       Divan’ında iki yüze yakın gazel, üç murabba, üç müseddes, sekiz terci, bir terkib, iki mesnevi, beş kıt’a ve on yedi beyit bulunmaktadır. Esas itibariyle Caferî Meshebinden olan Seyyîd Nizâmoğlu’nun şiirlerinde Ehl-i Beyt sevgisi geniş bir yer tutar. Şiirlerine baktığımızda çoğunun didaktik mahiyette olduğunu görüyoruz. Divan’ı ile manzum eserlerinden bir kısmı hepsi bir arada yeni harflerle de yayımlandı.

       Yunus Emre yolundaki ilahileri ile dikkati çeken Nizâmoğlu hem Alevî-Bektâşî hem de Melamî-Hamzavî zümreler tarafından benimsenmiştir. ( TDEA. , C.7, s.560)

      a) SEYYİD NİZÂMOĞLU’NDAN ÖRNEKLER

GAZEL I

           1- Dostlar bilün şimden girü nâm u nişân olmaz bana

               Ben dost ile dost olmışam bellü mekân olmaz bana

           2- Hakk’un tecellîsi yetdi cismüm toprağın tozutdı

               Hep benliğüm benden gitdi yoldu yamân olmaz bana

           3- Acâyip devrâna irdüm lâ’sı yok illâ’dur virdüm

                Ben Mevlâm didârın gördüm özge seyrân olmaz bana

           4- Ne cânum kaldı ne tenüm ne oyum direm ne benüm

               Ben beni bilmezem kimüm ad ile san olmaz bana

           5- Nazar eylen bana n’oldum ölümü yok dirlik buldum

               Soru hisâb hep ben oldum sırat mîzân olmaz

           6- Çünki ben yâr ile yâvrum Mânsûr oldum dikin dârım

                Nesîmî’yem yüzün derim assı ziyân olmaz bana

           7- Görün Seyyid Seyfullah’ı kendünde bulmuş Allah’ı

                Ben dostı gördüm billâhi şekk ü gümân olmaz bana

GAZEL II

           1- Işkunı yâr it bana yâ Rab dahi yâr istemem

               Gönlümün şehrinde andan gayrı dildâr istemem

           2- Bülbül-i bağ-ı cemâlündür ezelden dil senün

               Ben anun nâlânıyam bir dahi gülzâr istemem

           3- Bağladum bel râh-ı ışkunda ölürsem dönmezem

               Râhib-i dehr-i bekâyın gayrı zünnâr istemem

           4- Âlem-i kalbümde senden gayrı bir yâr olmasun

                Dur iden dostdan beni gönlümde ağyâr istemem

           5- İsteğüm budur senden hiç bende benlik kalmasun

               Var olam varlıkdan özge seyr-i dîdâr istemem

           6- Işk bâzârına virdüm cânumı ışk almağa

               Ben bu bâzâr ehliyem bir gayrı bâzâr istemem

           7- Hânkâh-ı “küntü kenz”in Seyfîbir hayrânıdur

               Tekke-i dâr-ı fenâda derviş-i esrâr istemem

KOŞMA

Yâ Rabbi ışkun vir bana

Hû diyeyin yana yana

Âşık olayın ben sana

Hû diyeyin yana yana

Koma benliğüm bende

Varlığum yok eyle sende

Seni görüp her mekânda

Hû diyeyin yana yana

Senden gayrısın al benden

Ayırma ben kulın senden

Sevdür bana seni candan

Hû diyeyin yana yana

Gönlümde ağyâr kalmasun

Senden gayrı yâr kalmasun

N’olduğum kimse bilmesün

Hû diyeyin yana yana

Mevlâm koma beni bana

Al gönlümi senden yana

Müştâk olayın ben sana

Hû diyeyin yana yana

Seyyid Nizâmoğlu kuldur

Gerek yaşat gerek öldür

Işkunla gönlümi doldur

Hû diyeyin yana yana

Yorumlar (0)

Isim

E-posta

Baslik

Yorum

daha kucuk | daha buyuk

E-posta ile takip (sadece kayitli kullanicilar)

Okudum ve kabul ediyorum Kullanim sartlari.

Lutfen goruntulenen karakterleri yaziniz

Yorum Ekle