|
SIFATLAR
|
|
|
| |
|
|
Niteleme Sıfatları | |
Doğrudan isimlerin başına getirilirler.
Varlıkların rengini, biçimini, durumunu bildirirler
Siyah kalem, genç adam, uzun çubuk,
tatlı elma... |
|
|
Belirtme Sıfatları | |
Kendilerinden sonra gelen varlıkların
çeşitli yönlerini belirtirler.
Dörde ayrılırlar. |
|
|
|
Sayı Sıfatları | |
Varlıkları sayı veya miktar olarak
belirtirler
Dörde
ayrılırlar:
|
|
|
İşaret Sıfatları | |
Varlıkları işaret yoluyla belirtirler:
Bu kitap, şu sepet, o kuş... |
|
|
Belgisiz Sıfat | |
Varlıkları şöyle böyle belirtirler:
Bazı insanlar, birkaç iyi adam, her
çocuk... |
|
|
Soru Sıfatları | |
Varlıkları soru yoluyla belirtirler.
Kaç yıl, hangi dağ, nasıl ev... |
|
|
Asıl Sayı S. | |
Varlıkların sayılarını belirtirler:Beş gün, üç yıl ...
|
|
|
Sıra Sayı S. | |
Varlıkların sırasını belirtirler:
Birinci adam...
|
|
|
Üleştirme Sayı S. | |
Varlıkların eşit bölümlerini
gösterirler:
İkişer ceviz...
|
|
|
Kesir Sayı S. | |
Bütünün bölümlerini gösterirler:
Yarım elma, ¼ saat, %65 faiz... |
|
Sıfatlar ikiye ayrılır
A. NİTELEME SIFATLARI:
Varlıkların renklerini, biçimlerini, durumlarını bildirirler. Varlığa nasıl
sorusunu sorduğumuzda karşılık olarak bulduğumuz kelimelerin hepsi NİTELEME SIFATIdır.
B.
BELİRTME SIFATLARI: Varlıkları; işaret, sayı, belirsizlik veya soru
yönelterek belirten sıfatlara BELİRTME SIFATLARI
denir. Belirtme sıfatları dörde
ayrılır.
1.
İşaret Sıfatları: Varlıkları işaret yoluyla belirtirler (Bu çocuk çok
yaramaz, Şu defter senin mi?...)
2. Sayı Sıfatları: Varlıkların sayılarını
belirten sıfatlardır. Dörde ayrılır:
- a) Asıl Sayı Sıfatları: Asal sayılarla
ifade edilirler (üç kalem, Adamın onüç biberonu var...)
- b) Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların
sırasını belirten sıfatlardır (birinci ıraya geç, üçüncü çocuk...)
- c) Üleştirme Sayı Sıfatları: Varlıkları
bölüştürürlen kullanılan sıfatlardır. (İkişer ikişer pay edelim. beşer
kilo...)
- d) Kesir Sayı Sıfatları: Bütünün
bölünen parçalarını ifade eden sıfatlardır.(yarım düzine, çeyrek ekmek,
dörtte üç peynir...)
3.
Belgisiz Sıfatlar: Varlıkları belli belirsiz belirten sıfatlardır. (bazız
günler, birkaç adam, hiçbir gün...)
4. Soru Sıfatları: Varlıkarı soru yoluyla
belirten sıfatlardır. (Hangi çocuk, kaç kitap, nasıl elma...)
SIFAT TAMLAMASI:
İsimlerin sıfatlarla oluşturdukları tamlamalara SIFAT
TAMLAMASI denir.
Bir sıfat tamlamasında tamlayan sıfat, tamlanan isimdir. Buna göre bir
kelimenin sıfat olup olmadığını anlamak için, cümle içinde oluşturduğu
tamlamaya bakılmalıdır. Bir kelime sıfat ise, mutlaka ondan sonra gelen bir
isim bulunmaktadır.
Yaşlı adam güçlükle yürüyordu.
Birkaç çocuk ormana
doğru koşuyordu.
Okuldan eve on beş dakikada
varmış...
SIFATLARDA PEKİŞTİRME:
Yamyassı bir burun... Koskocaman bir kulak... Kapkara bir ten... Yemyeşil iki göz...
Yapılan işlem
sıfatları pekiştirmektir.
Sıfatlar
başka şekillerde de pekiştirilirler Bunlar sırasıyla:
a)
İkilem dedğimiz aynı sıfatın tekrar edilmesi yoluyla:
uzun uzun kavaklar, tatlı tatlı bakışlar, iri iri taşlar, kara kara gözler,
büyük büyük binalar, geniş geniş yollar...
b)
Tekrar edilen sıfatların arasına "mı" getirilerilerek yapılarn
pekiştirme;
tatlı mı tatlı nar, güzel mi güzel çiçekler, kara mı kara gözler, beyaz mı
beyaz gömlekler, uzun mu uzun kollar...
c) Bazı
isimler tekrar edilerek sıfat olarak pekiştirilmiş biçimde kullanılırlar:
dilim dilim karpuz, sıra sıra kamyonlar, avuç avuç para, sepet sepet üzüm, sürü
sürü koyunlar...
d)
Birbirine anlam bakımından yakın olan ve uygun getirilen kelimelerle yapılan
pekiştirme:
açık saçık söz, kırık dökük eşya, anlı şanlı paşa, eğri büğrü yazı
NOT: Sıfatlar cümlede yüklemin
anlamını tamamladıkları zaman ZARF TÜMLECİ
olurlar. Böylece bu sıfatlar, zarf tümleci olarak isimlendirilirler.
Adam, kıpkırmızı oldu. Rüzgar tatlı tatlı esiyordu, Bazıları abuk sabuk konuşuyor
Cümlelerde koyu
yazılmış kelimeler, pekiştirme sıfatları gibi gözükmelerine rağmen, cümlede
zarf görevini üstlenmişlerdir.
 |
TÜRKCE 
