|
-Aralarında şekil ve anlamca ilişki bulunan, birbirine bağlaçsız bağlanan ve
aralarındaki duraklama kısa olan cümlelerin arasına konur:
At ölür, meydan kalır; yiğit ölür şan kalır. (Bu cümlelerin arasına nokta
konabilirdi, ama duraklama kısa olduğu için noktalı virgül konmuş.)
Gitmemiz gerekiyor; bekleyenler var. (çünkü)
Okumuş bir kadın değil, ama anlayışlı; çok genç değil, ama güzel... (bununla
birlikte)
Karşısında, bir şezlonga uzanmış esmer, güzel bir kız, siyah maroken kaplı bir
kitap okuyor; pencereden, çiçek, kır kokuları; deniz, dalga fısıltıları
getiren tatlı bir nisan rüzgârı giriyordu. (Bahar ve Kelebekler; Ömer
Seyfettin) (bu esnada; ve)
-İki cümleyi birbirine bağlayan "ama, fakat, lâkin, yalnız, ancak, ne var ki,
ne yazık ki, çünkü, yoksa, bundan dolayı, binaenaleyh, sonuç olarak, bununla
birlikte, bununla birlikte" gibi bağlaçlardan önce konur:
Halis bir şiir fena okunabilir; lâkin sahte bir şiir iyi okunamaz. (YKB)
Olanları anladım; ama iş işten geçmişti.
Çok söylüyorum, fakat söz dinlemiyor.
Bir aralık evden savuşmak da aklına geldi; ama, faydasız buldu.
İnsan yalanı bilmeyerek okur; ama, yalan olduğunu bildikten sonra gene okumak
ister mi?
Sıralı cümleler arasına giren bu bağlaçlardan önce nokta, virgül ya da noktalı
virgül koyup koymamak yazara göre değişebilen bir üslûp meselesidir.
-Virgüllerle ayrılmış tür veya takımları, farkı bölümleri ve örnekleri
birbirinden ayırmada kullanılır:
Murat, Yavuz ve Kâzım bir grup; Ahmet, Metin ve Mehmet de bir grup olsunlar.
Erkek çocuklarına Doğan, Tuğrul, Aslan; kız çocuklarına ise İnci, Çiçek, Gönül
adlarını verirler.
-Virgülle ayrılmış örnekleri farklı örneklerden ayırmak iç.in kullanılır:
kavun, karpuz, kelek; lâhana, pırasa, ıspanak; bisküvi, kraker, çikolata...
-Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için bu
sıralı cümleler konur.
Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum.
Sabahtan beri bekliyorum; ne gelen var ne giden.
İster inan, ister inanma; aynen dediğim gibi oldu.
İş işten geçti; artık gelsen de olur, gelmesen de...
-İçerisinde birden fazla virgül kullanılmış cümlelerde öznenin kendinden hemen
sonra gelen öğelere karışmamasını sağlamak için kullanılır:
Faruk; Kenan, Hulusi ve Mustafa ile yaşıt sayılır.
-Cümle içerisindeki açıklamalardan önce kullanılır:
Akşama dek hiç durmaksızın çalışmıştı; çok yorgundu.
 |
içerik 
