Bilinen bir gerçeği bir nükteye dayanarak bilmiyormuş gibi söylemektir. Yani tecâhül-i arif ne hiç bilmemektir, ne de bildiğini saklamaktır. Buna göre söylersek, bildiğini, türlü nedenlerle bilmezlenerek, dolaylı yollardan anlatmaktır. Bunu yaparken de Mubalağa ve İstifham sanatlarından yararlanılır. Tecâhül-i ârif sanatı, tecâhül-i ârifâne, tecâhül-i arifîn adlarıyla da anılır.  (6)

            Örnekler:

●  Berâber ola mı zindân ile hiç sohbet-i nâdân

    Gam u endûh ile tenhâca `işrethânedür zindân

                                                                                  Hayretî

○  Zindan ile cahil sohbeti hiçbir olur mu? Zindan gam ve keder ile başbaşa kalınan eğlence yeridir. Hayreti kuvvetli bir ihtimalle kendisini hapse düşmesine sebep olanları ima için şiirine böyle bir girişte bulunmuştur.

                                                                       (6) Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Cem Dilgen

 Ona göre hapse düşmek nadan ile bir arada bulunmaktan çok daha iyidir. Çünkü aşık olan kimse hapiste kederleriyle başbaşa kalıp eğlenebilecek,  hoşça vakit geçirebilecektir. Görüldüğü üzere içinde bulunduğu vahim durumu anlamaz görünen ( tecâhül-i ârifâne) şair âşıkların gıdası haline gelen gam ve keder ile birlikte bulunmayı işret meclisine benzeterek bir nevi kara mizah tablosu çizmeye çalışmıştır.

●  Alnınuñ nûrından anuñ fark olunmaz karısı

    Saru saçuñ arasında yâhudolmışdur nihân

                                                                                  Sun’î

○  [ Siyah kaşının ] karası, alnının nurundan dolayı görünmemektedir. Yahut da sarı saçlarının arasında gizlenmiştir. Siyah yahut koyu renkte bir nesneye arkadan güneş vb. güçlü bir ışık vurduğunda nasıl rengi görünmez yahut sarı renkte görünürse, şaire göre aslında siyah olan kaşlar da yüzün nurundan dolayı sarı görünmektedirler. Yahut da siyah kaşlar sarı saçların arasında kaybolduğu için sarı görünmektedir. Kolayca anlaşılacağı üzere şair, gerçeği bildiği halde yeni yorumlar geliştirebilmek için kasıtlı olarak bilinmezden gelmektedir.   (Tecahül-i ârifâne)

● Görmesem bir dem yüzüñ kalmaz hayâtımdan eser

    Gerçek imiş aslı dirle kim hayâtuñ âbdur.

                                                                                  Kemâl Paşazâde

○  Yüzünü bir an görmesem hayatımdan eser kalmaz. “Hayatın esası sudur” dediklerinin aslı varmış. Sevgiliyi görmeden yaşaması mümkün olmayan şair, bu halini sözü edilen ilişkiler sebebiyle, su olmadan hayatın var olmayacağı geçeği ile izah etmektedir. Bu ibarede aynı zamanda Allah’ın her şeyi sudan yarattığı mealindeki ayeti (Enbiya 30) çağrıştıracak bir üslup vardır. Şair sanki hayatın su ile kaim olduğunu bilmiyormuş da bu sayede öğrenmiş gibi bir tavır takınmaktadır.    (Tecahül-i Arif)

●  Bî-sebeb handân olup üstine olan câmesin

    Pâre pâre itdigidahi olur ol hâle dâl

                                                                                  Câfer Çelebi

●  Sıyt-i nâyuñ sûrda sûr-i Sirfâil olmasa

    Dirilüp bir yire gelmezdi şehâ bunca ümem              Figânî

●  Eskimiş cismüñ kabâsı döndereyin dir baÜna

    Yohsa ol dilber derüm yüzmek mi ister ey `aceb

                                                                                  Meâli

 ●  Dutuşdı çarh fânusı şerâr-i nâr-i âhumdan

    Mürâdum şem`i uyanmaz meded baht-i siyâhumdan

                                                                                  Usûlî

●  Çeşm-zahm-i düşmen-i bed-hâh mı yâhâd meger

    Girye-i la’l-i lebüñ yâdıyle kan oldı gözüm

                                                                                  İshâk Çelebi

●  Gam nedîmüñdür Hayâlî kalbüñi mesrûr tut

    Zâhirüñ vîrâne eyle bâtınuñ ma`mür tut

    Salsa pertev cismüñe nâr-i muhabbet nûr tut

    “Bi-vefâ yâruñ Muhibbi cevrini Ma`zûr tut

    Yârsuz kalur cihânda `aybsuz yâr isteyen

                                                                                  Hayâlî

●  Âb-gûndur gümbed-i devvâr rengi bilmezem

    Yâ muhit olmuş gözümden gümbed-i devvâre su

                                                                                  Fuzûlî

●  Her seher gülzâr levhine çeker yüz daire

    Gâlibâ minkâr-i bülbülden alur pergâr gül

                                                                                  Fuzûlî

●  Katre-i şebnem midür yâ el açup sâil kkimi

    Hâzin-i lutfından almış lü’lü-i şehvar gül

                                                                                  Fuzûlî

●  Mısr-ı hüsnüñ p^dişahssuñ sen ey Yûsuf-Cemâl

    Nice bir çeksün dil-i Ya’kûbumuz hüzn ü melâl

                                                                                  Agehî

●  Açıldı güller iyd olup halk-i cihân hândân u şâd

    Bilmem n’içün çeşmüm benüm bu demde giryân oldı ah

                                                                                  Nev`î

●  Gün togdı şâh-i `âlem uyanmaz mı hâbdan

   Kılmaz mı cilve hayme-i gerdûn-cenâbad           Bâkî

●  Felek-i `işrete bir ahter-i ferhunde iken

    Yine Mirrîh-sıfat turma döker kanı kadeh

                                                                                  Bâkî

Yorumlar (0)

Isim

E-posta

Baslik

Yorum

daha kucuk | daha buyuk

E-posta ile takip (sadece kayitli kullanicilar)

Okudum ve kabul ediyorum Kullanim sartlari.

Lutfen goruntulenen karakterleri yaziniz

Yorum Ekle