İKTİBAS SANATI

Ödünç alma. Bir ayeti, bir hadisi ya da bir sözü tam veya yarım olaak anlamlı bir biçimde aktarma sanatıdır. İktibaslar bu yönleriyle irsâl-i mesele benzerler. Lelâm-ı için önemli birer malzemedirler.   (8)

Örnekler:

●  Ma`anî-yi “men istevâ yevmân” olur rûşen delîl

    Ger bu da’vâda gerekse hüccet-î sıdk-i majâl

                                                                                  Cafer Çelebi

○  Bu davada doğru sözlü olduğuma gerekçe gerekirse “iki günü bir olan  [ bizden değildir sözünün ] anlamı apaçık değildir. Burada şair sanki bir önceki beyitte ileri sürdüğü iddiasını bir hadisle ispat etme ihtiyacı hissetmiş gibi Hz. Muhammed’in “iki günü bir olan bizden değildir” anlamındaki sözlerinin başlangıcı olan “Men istevâ yevmân” ibâresini kullanıyor. ( İktibas)

●  Midhat-i tîgüñ şehâ “lâ seyfe illâ zülfikâr”

    Vasf-i şân-i tîr ü kavsün sûre-i “nûn ve’l-kalem”

                                                                                  Figânî

○  Ey Padişâh!  “Zülfikârdan başka kılıç yok” sözü senin kılıcının övgüsü, “Nûn ve’l-kalem” suresi senin ok ve yayının şanının vasfıdır.

Hadis olduğu idda edilmesine rağmen, muteber kaynakların hiçbirinde zikredilmeyen “Lâ fetâ illâ `Alî lâ seyfe illâ Zü’l-fikar”  [ Ali’den üstün bir yiğit, zülfikâr’dan üstün de bir kılıç yoktur ] sözünün kısmen kullanılması (iktibas) ile oluşan bu beyitte şair, bu meşhur sözdeki kılıçla ilgili kısmın padişahın kılıcının medih için söylendiğini öne sürmektedir. Beyitin ikinci mısra Kur’an’ın 68. süresi “El- Kâlem ‘in ilk âyetiolan “nûn ve’l-kalemi vemâ yesturûn”  [ =Nûn, Kaleme ve (kalem tutanların) yazdıklarına and olsun ki... ] ibaresinin kısmen alınmasında (iktibas) oluşmaktadır.

                                                     (8) Modern Türk Şiirinde Edebi Sanatlar, Hasan Aktaş

●  Genc-i hüsninden çekilme zülfi ef`isin görüp

    Lebleri tiryâki çün hâzırdur ey dil “lâ tehaf”

                                                                                  Celîlî

○  Ey gönül! ,  [ onun ] saçının yılanını görüp güzelliğinin hazinesinden çekilme; Madem ki dudağı panzehiri hazırdır, korkma.

Beyitin sonunda yer alan Arapça “la tehâf”  [ = Korkma ] ibâresi Kur’an’dan (Tâha Suresi) alınmıştır. (İktibas)

Yorumlar (0)

Isim

E-posta

Baslik

Yorum

daha kucuk | daha buyuk

E-posta ile takip (sadece kayitli kullanicilar)

Okudum ve kabul ediyorum Kullanim sartlari.

Lutfen goruntulenen karakterleri yaziniz

Yorum Ekle