|
Cümle anlamı, verilen bir cümlenin anlamını bulup ifade edebilmekle ilgilidir.
Yani bir cümleyi aynı anlama gelecek şekilde biraz daha farklı olarak, birkaç
değişik ya da yeni kelimeyle söyleyebilmek, cümledeki anlamı bulmak gibi
konularla ilgilidir.
Cümle anlamında, verilen bir cümlenin anlamca özdeşi, karşıtı veya yerine
konulabilecek cümle sorulur. Bu konu için atasözü ve deyimler de
kullanılabilir.
Örnek
"Konuyu oldukça genel yönleriyle ele almışsınız." cümlesinin anlamca yerini
tutabilecek uygun bir cümle:
Konuyu ayrıntılara inmeden işlemişsiniz.
Örnek
"Yazdıklarımda hep gerçeğe bağlı kalırım; çünkü ancak bu nitelikte bir yapıt
yüzyıllar boyunca değerini koruyabilir." cümlesine anlam bakımından en yakın
cümle:
Beğenilen, kalıcı yapıtlar, her şeyi olduğu gibi yansıtanlardır.
Örnek
Kadınlar zayıftır, ama analar güçlüdür. = Analık kadına güç verir.
Verilen bir cümleyle ilgili soruyu cevaplamadan önce o cümlenin anlamını iyi
kavramak gerekir. Bir anlamda cümlenin ana fikrini tespit etmek... Ancak bu
arada kişisel duygu, düşünce ve bilgilerimizi göz ardı etmeliyiz.
Örnek
"Sanat, başını bağlatmadığı sürece baş üstünde taşınacaktır." cümlesinin
konusu sanatın özgür olması gerektiğidir. Dolayısıyla bu cümlenin en uygun
karşılığı şöyle olabilir:
Sanatın yüceltilmesi, bir görüşün emrinde olmamasına bağlıdır.
Örnek
"Herkes insanlığı değiştirmeyi düşünür, ama hiç kimse önce kendini
değiştirmeyi düşünmez." Tolstoy
Bu sözün iki yönü vardır:
1. Kişinin insanlığı değiştirmek istemesi
2. Ama kendini değiştirmemesi
O hâlde bu sözü daha farklı şekillerde dile getirebiliriz:
İnsanlığı değiştirmek isteyenler önce kendilerini değiştirmelidirler.
İnsanlar kendilerini değiştirmeyi düşünmeden insanlığı değiştirmeye
kalkışmaktadırlar.
Bu cümleden hareketle ve bu cümleyi destekleyen başka cümleler de kurabiliriz:
İnsanlar demek ki kendilerini beğenmekte, insanlığı beğenmemektedirler ki
kendilerini değil de insanlığı değiştirmeyi düşünüyorlar.
İnsanlığı beğenmeyenler önce kendilerini değiştirmelidirler; belki kendilerini
değiştirdiklerinden insanlık da değişmiş olacaktır.
Cümle anlamı konusunda şu hususlar gözden uzak tutulmamalı, bu konularla
ilgili soruları cevaplandırırken öncelikle bu kavramların ne oldukları
bilinmelidir:
beğenme,
çaresizlik,
değerlendirme,
duygulara yer verme,
duyguları karıştırmama,
eşitlik,
gözlem,
ihtimal,
kararsızlık,
karşılaştırma,
 |
SES BİLGİSİ TERİMLERİ 
