|
2- NESNEL ANLATIM:
Doğruluğu
ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişmeyen, deney ve gözleme dayanan tarafsız
yargılara “nesnel yargı” denir, bu yargıların kullanıldığı anlatıma da “nesnel
anlatım” denir.
Nesnel
anlatımda bu güzeldir, bu başarılıdır, bu iyidir, bu kötüdür diye kişisel
beğeniler yoktur.
Kısacası
bir ifadenin doğru ya da yanlış olduğu kişiden kişiye değişmiyorsa o anlatım
nesnel anlatımdır. Ayrıca doğruluğu ya da yanlışlığı deney ya da gözlemle
ispatlanabilir.
“Bütün
seyirciler onu ayakta alkışladılar.” Bu
cümlede bütün seyircilerin izledikleri kişiyi ayakta alkışladıkları gözlem
sonucu ispatlanabilir ve bu yargı herkesçe kabul edilir. O halde bu yargı
nesnel bir yargıdır. Bu anlatım da nesnel bir anlatımdır.
Ya
da “Bu gün hava çok sıcak.” Cümlesinde havanın sıcak olup olmadığı derece ile
ölçülerek ispatlanır ve bu yargı herkesçe aynıdır. Yani herkes havanın sıcak
olduğunu kabul eder. İşte böyle yargılara “nesnel yargı”, böyle anlatımlara da
“nesnel anlatım” denir.
Öznel
anlatımda deney ve gözlemle ispat söz konusu değildir. İfadenin doğruluğu
kişiden kişiye değişir. Oysa nesnel anlatımda ifadenin doğruluğu deney ve
gözlemle ispatlanarak doğruluk kişiden kişiye değişmez.
Örnek:
Aşağıdaki
cümlelerin hangisinde nesnel bir anlatım söz konusudur.
A) Yazar, ustaca tasvirlerle akıcılığı sağlamış.
B) Yazar, kıvrak cümleler kurarak esere tat
katmış.
C) Yazar, eserde Kurtuluş Savaşı yıllarındaki
acıları anlatıyor.
D) Yazar, son eseriyle okuyucusuna yeni ufuklar
açmış.
ÇÖZÜM:
A
seçeneğinde, “ustaca tasvirlerle akıcılığın sağlandığı” öznel bir ifadedir.
Çünkü tasvirlerin ustalıkla yapıldığı ya da akıcılığın sağlanıp sağlanmadığı
kişiden kişiye değişir. Bu eserdeki tasvirleri ben beğenebilirim, ama belki siz
hiç beğenmezsiniz. Ayrıca bunu deney ve gözlemle de ispatlayamayız. Bu nedenle
öznel anlatım söz konusudur.
B
seçeneğinde kurulan cümlelerin kıvrak olup olmadığı ve bu cümlelerin esere tat
verip vermediği kişiden kişiye değişir. Deney ve gözlemle de ispatlanamaz. Bu
nedenle bu ifade de özneldir.
C
seçeneğinde anlatılanların Kurtuluş Savaşı yıllarında yaşanıp yaşanmadığı
eserden örnekler vererek ispatlanır ve bu da herkesçe kabul edilebilir. O halde
burada nesnel anlatım söz konusudur. Doğru seçenek C seçeneğidir.
D
seçeneğinde yazarın son eseriyle okuyucusuna yeni ufuklar açtığı kişiden kişiye
değişebilecek bir yargı olduğundan ve ispatlanamayacağından öznel bir anlatıma
sahiptir.
NİHAT BAŞAT
TÜRKÇE ÖĞRETMENİ
 |
Özel dosyalar 
