ANLAMLARINA GÖRE KELİMELER

1. Zıt Anlamlı Kelimeler: Anlam yönünden birbirinin karşıtı olan kelimelere ZIT (KARŞIT) ANLAMLI KELİMELER denir. çok - az, akıllı - akılsız, zor - kolay, arka - ön, sağ - sol...

2. Eş Sesli Kelimeler: Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan kelimelere EŞ SESLİ (SESTEŞ) KELİMELER denir.

Gül, çok sevdiğim bir çiçektir.
Gül, sınıfımızın en çalışkan öğrencisidir.
Anlatılan fıkraya herkes güldü.

Dizilişlerine Göre Cümleler

A. Kurallı Cümle: Yüklemi sonda olan cümlelerdir. Bu çeşir cümleler kurala uygun kuruldukları için kurallı cümle diyoruz.
          Tarla, bereket yüklü bahara motor sesleriyle uyandı.
          Seyhan, Sakarya, Tunca gayrı keyfince akmayacak

B. Devrik Cümle: Yüklemi başta veya ortada olan cümlelerdir. Bu çeşir cümlelere devrik cümle diyoruz.
          SSilkindi karanlığından pırıl pırıl sabahlara.
          Keyfince akmayacak gayrı Seyhan, Sakarya, Tunca.  

YAPILARI BAKIMINDAN KELİMELER

1. Basit Kelimeler: Kelime kökü ek alsa bile anlamca bir değişikliğe uğramamışsa, bu tip kelimelere BASİT KELİMELER denir. Genellikle kök halindeki (bazen gövde) kelimelerdir.

Yurdumuzun denizleri balık yönünden pek zengin sayılmaz. (Burada "deniz" kelimesi -leri ekini almasına rağmen anlamı değişmemiştir. buna göre "deniz" ismi basit bir kelimedir.

CÜMLE

Cümle: Maksadımızı tam olarak anlatan söz dizilerine CÜMLE diyoruz.

Cümle özellikleri:

• Cümleye büyük harfle başlanır.
• Cümlelerin sonuna nokta, soru işareti veya ünlem işareti konur.
• Bu işaretlerden sonra gelen cümlelerin baş harfleri bürük yazılır.

Cümlenin Öğeleri

Dil: İnsanların duygu, düşünce ve isteklerini anlatmak için kullandıkları ses ya da işaretler sistemidir.
Dilbilgisi : Bir dili oluşturan sesleri, kelimeleri, cümleleri ve bunlarla ilgili kuralları inceleyen bir bilimdir.

Dünya Dilleri Arasında Türkçenin Yeri: Yeryüzünde iki binden fazla dil incelenmiştir. Buna göre Diller üç gruba ayrılır

EKLER ( yapım eki ve çekim ekleri)

Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Ekler kelimenin sonuna getirilir. Dilimizde sözcükler kökler ve eklerden oluşur.

Kök : Bir sözcüğün üzerinde bulunan bütün ekler atıldığında anlamlı olarak kalabilen en küçük parçadır. Dilimizde sözcük kökleri genel olarak tek hecelidir; ancak iki ya da üç heceli olan sözcük köklerine de rastlanır.

Örnek :   Bal, kaş, göz, el

Örnek :  Otur, yürü, çiçek, emek, sarı, kelebek

NOT: “ ağaçlık ” sözcüğünün kökünü bulurken en anlamlı olarak gördüğümüz “ ağ ” sözünü kök olarak düşünebiliriz. Ancak “ ağ sözüyle balık tutmakta kullanılan “ ağ ” sözünün herhangi bir anlam ilişkisi yoktur. Öyleyse bu sözcüğün kökü “ ağ ” olamaz. Ondan sonra "ağa ” sözcüğünü görüyoruz. Yine “ ağaçlık ” sözüyle “ ağa ” sözcü arasında bir anlam ilgisi yoktur. Öyleyse bunu da kök olarak alamayız. Alabileceğimiz kök elbette “ ağaç ” köküdür. Buradan sonucu çıkarabiliriz; sözcüğün köküyle, ek aldıktan sonraki ş arasında mutlaka bir anlam ilgisi olmalıdır. Sözcüğün yapım eki aldıktan sonraki durumuna gövde denir. Bir sözcük birden çok yapım eki alabilir. İlk yapım eki köke diğerleri gövdeye eklenir.

Sözcük Kökleri Üç Grupta İncelenir :

Ad (isim) Kökleri            :           Örnek : el, oda, ot, balık, pat, fıs, cız

Eylem (fiil) Kökleri         :           Örnek : koş-, git-, bak-, sus-, aç-

Ortak (ikili) Kökler        :           Örnek : barış, güven, eski, boya, sıva, damla

Örnek :             Bir damla su bile kalmadı.                             Ad

Çeşme sabaha kadar damladı.                             eylem

UYARI : Ortak kökler arasında bir anlam yakınlığı olduğuna dikkat edilmelidir. Hem ad hem de eylem kökü olup da anlamca ilgisiz olan sözcük köklerine sesteş (eşsesli) kökler denir.

Örnek :             Bu kız beni kızdırıyor.     Ad (genç kadın)        Eylem (sinirlenmek)

Satırlarıma son verdim. Satırla kolunu kesti.   Ad (düz yazıda dize)       Ad (kesici bir alet)

Yeryüzünde  Yaklaşık olarak6 bin 912 dil var  Dünya nüfusunun yüzde 3'ü ise bizim dilimizi konuşuyor. Türkler, dillerini adım attıkları her bölgeye taşımış. Dünya nüfusunun yüzde 3'ü dilimizi konuşuyor. Türkçe dünya dilleri arasında 5. sırada yer alıyor. Türk Dil Kurumu (TDK) Başkanı Şükrü Haluk Akalın’ın yıllardır süren çalışmaları Türkçe'nin dünyada sık kullanılan diller arasında olduğunu gösteriyor. Çalışmaya göre yeryüzünde toplam 6 bin 912 dil konuşuluyor ve Türkçe bu diller arasında dünya üzerinde kullanılan ilk 5 dil arasında yer alıyor. TÜRKÇE’YE SAHİP ÇIKALIM
Yani dünyada 220 milyon kişinin Türkçe konuşuyor. Bu da dünya nüfusunun ortalama yüzde 3’üne denk geliyor. Türkçe toplam 6 gruba ayrılıyor ve bu 6 grup içinde 39 dil bulunuyor. Haluk Akalın, Türkiye Türkçesinin 12 milyon kilometrekarelik bir alanda çeşitli kollarıyla, lehçeleriyle, şiveleriyle kullanılmakta olan Türk Dili ailesinin en büyük kolu olduğunu belirtiyor. Akalın , cdquo;Türkçe sadece Türkiye sınırları içinde kullanılmıyor. Örneğin Rusya’da Tofa Türkçe’sini sadece 30 kişi konuşuyor. Ve dillerini korumaya çalışıyorlar. Oysa bizde son yıllarda bir yozlaşma var. Örneğin iş yeri adlarının yabancı yazımı konusunda belediyeler çalışıyor. Eskiden Türkçe Fransızca’nın etkisindeydi. Şimdi İngilizce. Dilimizi korumaya çalışmıyoruz. Aksine elimizden akıp gidiyor" dedi.

ÇİNCE İLK SIRADA

Akalın en çok konuşulan dilleri ise şöyle sıraladı: 1 milyar 30 milyon kişi Çince konuşuyor. İngilizce ise ikinci sırada. Onu İspanyolca, Hintçe Urduca ve Türkçe izliyor

  Satır sonunda, yer kalmadığı için yarım kalan kelimelerin bölünmüş olduğunu,
yani devamının altta olduğunu göstermek için satır sonunda kısa çizgi
kullanılır:

 --yor (şimdiki zaman eki): Sadece -yor şeklinde yazılır, ünlü uyumlarına
aykırıdır.
geliyor, biliyor, istiyor, gizliyor...

--ken (zarf-fiil eki): Ünlü uyumlarına aykırıdır. Sadece -ken şeklinde
yazılır.
alırken, koşarken, bakarken...

--leyin (isimden zarf yapan ek): Ünlü uyumlarına aykırıdır.
sabahleyin, akşamleyin

--(İ)mtırak (sıfattan sıfat yapan ek):
yeşilimtırak , mavimtırak, ekşimtırak...

--ki (Aitlik eki, ilgi zamiri ve sıfat yapan ek): "bugünkü, dünkü, öbürkü"
kelimeleri hariç -ki eki ünlü uyumlarına aykırıdır; -ki şeklinde yazılır ve
okunur.
onunki, yukarıdaki, akşamki...

--Taş (isimden isim yapan ek):
meslektaş, ülküdaş...

--gil (aile bildirir):

 Düzeltme işareti Türkçe olmayan kelimelerde kullanılan bir işarettir. Bu
işaret hem uzatma hem de inceltme görevinde kullanılır. İnceltme görevi sadece
"g, k, l" ünsüzleri için; uzatma görevi de "a, i ve u" ünsüzleri için söz
konusudur

 Pekiştirme sıfatları ve zarfları bitişik yazılır:
dümdüz, sapsarı, mosmor, kapkara, apaçık, tertemiz, çepeçevre, sapasağlam,
darmadağınık, yapayalnız, çırılçıplak, çepeçevre